ખાધા પછી જરૂર ખાવ આ વસ્તુ, ઝડપથી પાચન થઈ જશે ખાધેલો ખોરાક……

0
641

પાચનતંત્ર આપણા શરીરની અંદર રહેલું ખૂબ જ મહત્ત્વપૂર્ણ તંત્ર છે. તે આપણે લીધેલા ખોરાકને પચાવે છે. તેમજ તેમાંથી પ્રાપ્ત થતાં પોષકતત્ત્વો શરીરને આપે છે. માટે પાચનતંત્રને હંમેશાં સ્વસ્થ રાખવું જરૂરી છે. હંમેશાં સવારે પેટ સાફ થવું એ હેલ્ધી હોવાની નિશાની છે. પરંતુ આહારમાં અનિયમિતતા, તેમજ દોડભાગથી ભરપૂર જીવન અને તેમાં ઉદ્ભવતી માનસિક પરેશાની રોજ સવારે પેટમાં ગડબડ ઊભી કરે છે. કબજિયાતથી માત્ર વૃદ્ધ લોકો જ નહીં, પરંતુ યુવાન લોકો પણ પરેશાન હોય છે. ઊંઘ પૂરી ન થવી, તાણ, ભય, ચિંતા, કે શોક વગેરેથી ભાવાત્મક દબાણ ઉત્પન્ન થાય છે. ધુમ્રપાન પણ કબજિયાતનું કારણ છે. આપણા જીવનમાં આ નકારાત્મક અસરોથી બચવા માટે યોગ્ય પાચનના સરળ ઉપાયો જાણીએ.

અનિયમિત જીવનશૈલી અને ખાવાની ખોટી આદતોને કારણે, પાચનને લગતી વારંવાર સમસ્યાઓ રહે છે. આને અવગણવા માટે, તમારા આહારની વિશેષ કાળજી લેવી જરૂરી છે. આવી 7 બાબતો જણાવી રહ્યાં છે તે જોધપુરની રાજસ્થાન આયુર્વેદિક યુનિવર્સિટીના ડો. તેઓ કબજિયાત, એસિડિટી, ગેસ જેવી સમસ્યાઓથી રાહત આપે છે. ઉપરાંત, જાણો આ વસ્તુઓ લેતી વખતે કઇ 4 વસ્તુઓ ધ્યાનમાં લેવી જોઈએ.

સુકા દ્રાક્ષ – તેમાં હાજર તંતુઓની વધુ માત્રા ખાટાની સમસ્યા, ગેસ જેવી સમસ્યાઓથી બચાવે છે.બ્લેક મીઠું – તેમાં એન્ટીઅોક્સકિસડન્ટ મિનરલ્સ હોય છે જે પાચનમાં સુધારો કરે છે.હીંગ પાણી-તેમાં બળતરા વિરોધી ગુણધર્મ છે, તે એસિડિટીને દૂર કરે છે.અજમો – તેમાં થિઆમોલ શામેલ છે, તે કબજિયાતને દૂર કરે છે, અને રંગમાં સુધારણાનું કારણ બને છે.છાશ – તેમાં પ્રોબાયોટિક બેક્ટેરિયા હોય છે જે અપચોને અટકાવે છે.આદુ – તેમાં હાજર આદુ સાથે પાચન બરાબર છે.પપૈયા – તેમાં પાઇપિન હોય છે જે પાચનમાં સુધારો કરે છે. તેઓ ગેસ એસિડિટીની સમસ્યામાં વધારો કરે છે.

હિંગ અને આઝવાઇન જેવી મર્યાદિત માત્રામાં વસ્તુઓ લો. વધારે પ્રમાણમાં ખાવાથી એલર્જીક પ્રતિક્રિયા થઈ શકે છે.દિવસમાં બે વારથી વધારે જીરું અથવા હિંગનું પાણી ન પીવું. આનાથી છાતીમાં સળગતી ઉત્તેજના થાય છેસગર્ભા સ્ત્રીઓ અથવા સ્તનપાન કરાવતી માતા કંઈપણ લેતા પહેલા, ડૉક્ટરની સલાહ લો. આ વસ્તુઓને વધુ કે વધુ વખત લેવાથી આડઅસર થઈ શકે છે.અન્ય ઉપાય.ગરમ પાણી પીવુંભોજન પચાવવામાં જો તકલીફ થતી હોય તો ગરમ પાણી પીવું.સવારે ઊઠીને ગરમ પાણી પીવાથી તેમજ ભોજનના ૩૦ મિનિટ પહેલાં પાણી પીવાથી પાચનતંત્ર સાફ રહે છે.

ભોજનની યોગ્ય રીત.ભોજન લીધા બાદ અપચાની તકલીફ્થી બચવા માટે ભોજન લેવાની યોગ્ય રીતનો ઉપયોગ કરવો જોઈએ.ખોરાક લીધા પહેલા ફ્રૂટ લેવું ત્યારબાદ ભોજન લેવું. આ રીતે તમે વધુ ખોરાક લઈ શકો છો અને પાચનની સમસ્યાથી દૂર રહી શકાય છે.લીંબુ પાણી પીવુંજો તમને સવારે ગરમ પાણી પીવાનું પસંદ ન હોય તો એક ગ્લાસમાં લીંબુનો રસ પણ ઉમેરીને પી શકાય છે. તેનાથી તમારા પેટમાં બનતો એસિડ ઓછો થાય છે. તથા પેટ પણ સાફ થાય છે.

ભોજન ચાવીને ખાવું.ભોજન કરવાની યોગ્ય પદ્ધતિથી ચાવીને ખાવુએ પણ ખુબ જરુરી છે.ભોજન ચાવીને ખાવાથી લાળમાંનો એમાયલેઝ નામનો ઉત્સેચક ખોરાક સાથે સારી ભળીને કરાર્બોહાઇડ્રેટના પાચનમાં મદદ કરે છે.રાત્રિ ભોજનમોડી રાત્રે ભોજન ન કરવું. આમ કરવાથી આપણું પાચનતંત્ર રાત્રે ધીમું થાય છે. જેનાથી આપણા પેટમાં પાચન રસાયણ બનવા લાગે છે અને તેથી મોડી રાત્રે ભોજન કરવાથી આપણું પાચનતંત્ર બગડે છે.

ચરબીયુકત ખોરાકથી અંતર.ચરબીયુકત ખાધ્ય પદાર્થ કબજિયાત અને બીજી પાચન સમસ્યાઓ ઉત્પન્ન કરે છે. કારણ કે ચરબીયુક્ત ખાદ્યપદાર્થને પચવામાં ખૂબ વાર લાગે છે.સંપૂર્ણપણે ચરબીયુક્ત ખોરાકનો ત્યાગ ના કરવો કારણ કે ચરબી પણ આપણા શરીર માટે અમુક અંશે જરૂરી છે. માટે શરીરને જરૂરી માત્રામાં ચરબી મળી રહે તેવો અને તેટલો ખોરાક લેવો.પાચનક્રિયા મંદ પડવા ના કારણ અને ઉપાયપરંતુ આ મંદ પડી ગયેલી પાચનક્રિયા ઘણી જુદા-જુદા પ્રકારની તકલીફો ઊભી કરી શકે છે. એ તકલીફો પાછળનાં કારણો અને એને દૂર કરવાના ઉપાયો વિશે આજે સમજીએ.

ભૂખ ઓછી લાગવી.પાચનક્રિયા મંદ પડે એટલે વ્યક્તિ પર જે પહેલી અસર થાય એ છે ભૂખ ઘટી જવી. જો તમે તમારા શરીરને બરાબર સમજતા હો તો ભૂખ ઓછી થઈ ગઈ છે કે તમને ખાવાની ઇચ્છા જ નથી થતી એ વાત તરત જ તમને સમજાશે. આ બાબતે વાત કરતાં ક્રિટીકૅર હૉસ્પિટલ, જુહુનાં ડાયટિશ્યન યોગિતા ગોરડિયા કહે છે, ‘શિયાળામાં મેટાબોલિઝમ એકદમ ઝડપથી કામ કરતું હોય એટલે કે જે ખાઓ એ જલદી પચે અને એ એનર્જી‍ પણ જલદી ઉપયોગમાં આવી જાય. પરંતુ ઉનાળામાં આ પ્રક્રિયા મંદ પડી જાય છે. એટલે ભૂખ ઓછી લાગે છે. જ્યારે શરીરને ઓછી ભૂખ લાગે ત્યારે એને ઓછો જ ખોરાક આપવો જોઈએ. બસ, ધ્યાન એ રાખવું કે ટંકે-ટંકે થોડું-થોડું પેટમાં નાખતા રહેવું, જેથી એનર્જી‍ જળવાઈ રહે. ઉનાળામાં ભૂખ ન હોવા છતાં શરીરને જરૂર જ છે એમ માની પરાણે ખાવું નહીં.’

ગૅસ.પાચનક્રિયા મંદ હોય ત્યારે હેવી પદાર્થો ખાવાને લીધે ગૅસની તકલીફ થઈ જતી હોય છે. આ બાબત સમજાવતાં યોગિતા ગોરડિયા કહે છે, ‘ઉનાળામાં થાળી ભરીને જમવું નહીં. કારણ કે એટલું હેવી પચતું નથી અને પછી ગૅસ થઈ શકે છે. આ ઉપરાંત ચણા, છોલે, રાજમા જેવા હેવી પદાર્થો પણ સમજી-વિચારીને ખાવા. ખાસ કરીને રાત્રે આટલું હેવી ન ખાવું જેથી આવી કોઈ ગૅસની તકલીફ થાય. સામાન્ય રીતે ગુજરાતી પરિવારોમાં કેરી આવે એટલે મહાજમણ શરૂ થઈ જતું હોય છે, જે પચતું નથી અને હેવીનેસ વધી જવાથી ગૅસ થઈ શકે છે. રોટલી, શાક, દાળ, ભાત જેવું ફુલ જમણ પણ ટાળી શકાય. એક સમયે રોટલી, શાક અને દહીં ખાઈને કે લંચમાં ફક્ત સૅલડ, દાળ અને ભાત ખાઈને પણ ચલાવી શકાય છે.’

ઍસિડિટી.ઉનાળામાં શરીરની ગરમી વધે છે અને શરીરમાં ઍસિડિટી અને પિત્તનું પ્રમાણ પણ વધે છે. એને લીધે લોકોને ખાટા ઓડકારની સમસ્યા, છાતીમાં બળતરા, ઉકળાટ અને ખાધા પછી પેટમાં બધું ઊથલો મારતું હોય એમ લાગ્યા કરે છે. આ બાબતે સમજાવતાં યોગિતા ગોરડિયા કહે છે, ‘જેમ ઉનાળામાં હેવી ખોરાક ન ખાવો જોઈએ એમ ઉનાળામાં તળેલો અને સ્પાઇસી ખોરાક પણ ન ખાવો જોઈએ. સ્નૅક્સ ખાવાનું પ્રમાણ ઓછું કરવું જોઈએ. જેટલા મરી-મસાલા ભરેલો ખોરાક આપણે ખાઈએ એટલી તકલીફ વધવાની જ છે. ફ્રાઇડ ઘરે બનાવેલું પણ કેમ ન હોય, એનાથી ઍસિડમાં વૃદ્ધિ થશે જ. આમ પણ ઉનાળામાં તળેલી વસ્તુ ખાઈને જરાય સારુંં લાગતું નથી. ખવાતા તો ખવાઈ જાય, પછી એકદમ જ અનઈઝીનેસ શરૂ થઈ જાય છે. પાણીની ધખના વધી જાય છે. એટલે આવો ખોરાક ન ખાવો.’