જાણો સાત પર્વતોથી ઘેરાયેલું સપ્તશ્રૃંગી મંદિર નું રહસ્ય,મહિષાસુરનો વધ કરી દેવી અહીં બિરાજ્યા હતા,જાણો ઇતિહાસ….

0
159

નમસ્તે મિત્રો અમારા આ લેખમાં આપ સૌનું હાર્દિક સ્વાગત છે અને મિત્રો આજે અમેં તમને અગત્ય ની માહિતી જણાવા જઈ રહ્યા છે જે તમારા જીવન માં ઉપયોગી બનશે તો ચાલો જાણીએ.દેશમાં અનેક એવા મંદિર છે જ્યાંની અલગ માન્યતા અને પરંપરાનું સાતત્ય આજના ડિજિટલ યુગમાં પણ યથાવત છે. ખાસ કરીને નવરાત્રિના દિવસોમાં આ જગ્યાએ ભક્તોની ભીડ ઉમટી પડે છે. નવરાત્રિની પૌરાણિક કથા વિશે સૌ જાણે છે કે, મા અંબા-દુર્ગાનું યુદ્ધ મહિસાસુર સાથે નવ દિવસ સુધી ચાલ્યું હતું.

આ દિવસોમાં માતાજીએ જુદા જુદા સ્વરૂપ લઈને અસુરનો અંત આણ્યો હતો. પરંતુ, દેશમાં એવી પણ જગ્યા છે જ્યાં મહિસાસુર અને માતાજીનું યુદ્ધ થયું હતું. જેના પુરાવાઓ પણ મળી આવ્યા છે. જેને ભક્તો અનોખી શ્રદ્ધાની નજરથી જુવે છે. આ ઉપરાંત દેવીના આ મંદિરનો ઉલ્લેખ દેવી ભાગવતમાં પણ જોવા મળે છે.ભારત માં દેવી માં ના અલગ અલગ માન્યતા વાળા મંદિર છે, જેના પર ભક્તો ની ગાઢ આસ્થા અને શ્રધ્ધા છે. નવરાત્રી નો ત્યોહાર માં દુર્ગા નો મુખ્ય ત્યોહાર છે.

જેમાં 9 દિવસો માં એકધારી અલગ અલગ સ્વરૂપ ની પૂજા કરવામાં આવે છે. સાથે સાથે માં ના મંદિર પર બહુ મોટી સંખ્યામાં ભક્તો પોતાની મનોકામનાઓ ની પૂર્તિ માટે અહીં પહોંચે છે. ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર મહારાષ્ટ્ર માં દેવી ના સડા ત્રણ શક્તિપીઠ માંથી અર્ધશક્તિ પીઠ વાળી સપ્તશ્રુગી દેવી નાસિકથી લગભગ 65 કિલોમીટર દૂર અને 4800 ફૂટ પર્વત પર સપ્ત શ્રુગી માં વિરાજે છે. નાસિક પાસે વણી ગામમાં દેવી સપ્તશ્રૃંગીનું મંદિર છે. આ મંદિર અંગે એવું માનવામાં આવે છે કે દેવીએ અહીં મહિષાસુરનો વધ કર્યો હતો.

જેના કારણે આ મંદિર ખૂબ જ ખાસ મનાય છે. ગોદાવરી નદીના કિનારે બનેલાં આ મંદિરમાં દેવીની પૂજા ત્રણ મહાશક્તિઓ એટલે સરસ્વતી, કાળી અને મહાલક્ષ્મી સ્વરૂપે કરવામાં આવે છે.સાત પર્વતોની દેવી સપ્તશ્રૃંગી માતા.મહારાષ્ટ્રમાં ગોદાવરી નદીના કિનારે નાસિક પાસે આવેલા વણી ગામમાં આ મંદિર આવેલું છે. જે માતાજી અને અસુરના યુદ્ધનું સાક્ષી રહ્યું છે. નાસિકથી આશરે 65 કિમી દૂર આવેલું સપ્તશ્રૃંગી દેવીનું મંદિર 4800 ફૂટ ઊંચાઈ પર આવેલું છે. જે પર્વત પર આ મંદિર છે તેનું નામ સપ્તશ્રૃંગ પર્વત છે.

ભાગવત કથામાં ભારતમાં કુલ 108 શક્તિપીઠ હોવાનો ઉલ્લેખ છે. જેમાંથી સાડાત્રણ શક્તિપીઠ મહારાષ્ટ્ર રાજ્યમાં છે. સપ્તશ્રૃંગી માતાજીને અર્ધશક્તિપીઠ તરીકે માનવામાં આવતા હોવાથી અર્ધશક્તિ તરીકે તેઓ પૂજાય છે.મહારાષ્ટ્રના નાસિકના વણી ગામમાં સપ્તશ્રૃંગી દેવી માતાનું આ મંદિર ગોદાવરી નદીના કિનારે બનેલું છે. આ પર્વત ઉપર પાણીના 108 કુંડ છે. જે આ સ્થાનની સુંદરતાને અનેક ગણું વધારે છે. અહીં દેવીને બ્રહ્મસ્વરૂપિણીના નામથી પણ ઓળખવામાં આવે છે. કહેવાય છે કે, બ્રહ્મ દેવતાના કમંડળથી ઉત્પન્ન ગિરિજા મહાનદી દેવી સપ્તશ્રૃંગીનું જ સ્વરૂપ છે.

આ મંદિર ની એક બાજુ મોટી ખીણ તો બીજી બાજુ મોટો પર્વત છે, ભાગવત કથા માં ભારત માં 108 શક્તિપીઠ નો હોવાનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવે છે, જે માં સડા ત્રણ મહારાષ્ટ્ર માં છે, જેમાં સપ્તશૃંગી માતા ને અર્ધશક્તિ પીઠ ના રુપ ના પૂજા કરવામાં આવે છે.અહીં દેવી સતીના દેહનો જમણો હાથ પડ્યો હોવાનું શાસ્ત્રોમાં કહેવામાં આવ્યું છે.માન્યતા,અહીં મહિષાસુરનો વધ થયો હતો. સપ્તશ્રૃંગીની મહાકાળી, મહાલક્ષ્મી અને મહાસરસ્વતીના ત્રિગુણ સ્વરૂપમાં પણ આરાધના કરવામાં આવે છે.

પૌરાણિક કથા પ્રમાણે મહિષાસુર રાક્ષસના વિનાશ માટે બધા દેવી-દેવતાઓએ માતાની આરાધના કરી હતી ત્યારે દેવી માતા સપ્તશ્રૃંગી અવતારમાં પ્રકટ થયાં અને આ જગ્યાએ તેમણે મહિષાસુરનો વધ કર્યો હતો. સપ્તશ્રૃંગી મંદિરમાં સ્થાપિત દેવીની મૂર્તિના 18 હાથ છે જેમાં તેણીએ વિવિધ શસ્ત્રો રાખ્યા છે. દેવીની આ 18 હથિયારો વિશે કહેવામાં આવે છે કે મહિષાસુર રાક્ષસ સામે લડવા માટે તમામ દેવોએ તેમને તેમના શસ્ત્રો આપ્યા હતા. તેમાં શંકરાજીનો ત્રિશૂળ, વિષ્ણુજીનો ચક્ર, વરુણનો શંખ, અગ્નિદેવનો સ્મશાન, પવનનો વાયુનો તીર, ઇન્દ્રનો ગર્જના અને કલાક, યમની સજા, દક્ષ પ્રજાપતિની રાઈનાના માળા, બ્રહ્મદેવની કમંડળ, સૂર્યની કિરણો, કાલનો સમાવેશ થાય છે.

દેવીની તલવાર, ક્ષીરસાગર ગળાનો હાર, કુંડલ અને વિશ્વકર્મા ભગવાનની મનોહર પાંખો અને બખ્તર, દરિયાઈ કમળનો હાર, હિમાલય સિંહ વાહન અને રત્નો.આઠ ફૂટ ઊંચાઈ ધરાવતી માતાજીની આ મૂર્તિ 18 ભૂજાઓ અનેક હાથ ધરાવે છે. મુખ્ય મંદિર સુધી જવા માટે આશરે 472 પગથિયાઓ ચડવા પડે છે. ચૈત્રી નવરાત્રિ અને આસો મહિનાની નવરાત્રિમાં અહીં ખાસ ઉત્સવ માનવવામાં આવે છે. એક વર્ષમાં અહીં દેવીના બે સ્વરૂપના દર્શન થાય છે.

કહેવાય છે કે, ચૈત્રી નવરાત્રિમાં માતાજી પ્રસન્ન હોય તો આસો નવરાત્રિમાં માતાજીનું ગંભીર સ્વરૂપ જોવા મળે છે.આ રીતે પડ્યું નામ,આ પર્વત પર કુલ 108 કુંડ આવેલા છે. જે આ જગ્યાની સુંદરતામાં ખૂબ વધારો કરે છે. નાના-મોટા કુલ સાત પર્વતથી આ મંદિર ઘેરાયેલું છે. તેથી માતાજીનું નામ સાત પર્વતોની દેવી એટલે કે સપ્તશ્રૃંગી માતાજી પડ્યું છે. એવું લાગે છે કે, સાત પર્વત પોતાના પ્રાકૃતિક સૌદર્યથી દેવી મા નો શૃંગાર કરે છે. આ કારણે પણ માતાજી સપ્તશ્રૃંગી દેવીથી ઓળખાય છે.

અહીં આવેલી એક ગુફામાં ત્રણ પ્રવેશ દ્વાર છે. જેનું નામ શક્તિદ્વાર, સૂર્ય દ્વાર અને ચંદ્ર દ્વાર છે.આ છે કથા,સપ્તશ્રૃંગી માતા બ્રહ્મસ્વરૂપિણી માતા તરીકે પણ ઓળખાય છે. એવું પણ માનવામાં આવે છે કે, બ્રહ્મ દેવતાના કમંડળમાંથી નીકળેલા દેવી સપ્તશ્રૃંગી માતાજીનું જ સ્વરૂપ છે. સપ્તશ્રૃંગી માતાજીના મહાકાલી, મહાલક્ષ્મી અને મહાસરસ્વતિના રૂપે પણ પૂજાય છે. આ સિવાય મહિસાસુર અસુરના સંહાર માટે તમામ દેવી દેવતાઓએ માતાજીને પ્રાર્થના કરી હતી. તેથી માતાજીએ સપ્તશ્રૃંગીનું સ્વરૂપ ધારણ કર્યું.

18 ભૂજાઓનું રહસ્ય,મંદિરમાં આવેલી મૂર્તિમાં માતાજીના કુલ 18 હાથ છે. જે દરેક હાથમાં જુદા જુદા અસ્ત્ર-શસ્ત્ર ધારણ કર્યા છે. આ 18 ભૂજાઓ અંગે કહેવાય છે કે, તમામ દેવતાઓએ મહિસાસુર રાક્ષસ સાથે લડવા માટે પોતાના અસ્ત્ર-શસ્ત્ર માતાજીને આપ્યા હતા. જેમાં મહાદેવે ત્રિશુલ, વિષ્ણુંજીએ ચક્ર, વરૂણ દેવે શંખ, અગ્નિદેવે દાહકતા, વાયુદેવે ધનુષ, ઈન્દ્ર દેવે વજ્ર, દક્ષ પ્રજાપતિએ સ્ફટિકની માળા, બ્રહ્મદેવે કમંડળ, સૂર્ય દેવે તેજ, કાલ સ્વરૂપ માતાજીએ તલવાર, વિશ્વકર્મા ભગવાને પરશુ આ સિવાય વાહનમાં સિંહ અને અનેક રત્ન આર્પણ કર્યા હતા.

મહિસાસુરનું મંદિર,આ મંદિરના પગથિયા શરૂ થતા જ થોડે દૂર જમણી બાજુ મહિસાસુર નામનું એક મંદિર છે. જેમાં ભેંસના માથાનું પૂજન કરવામાં આવે છે. એવી પણ માન્યતા છે કે, અહીં જ માતાજીએ મહિસાસુરનો વધ કર્યો હતો. આ ઉપરાંત અહીં એક રામનું અને ગણપતિનું પણ મંદિર છે.પુરાવાઓ પણ છે,અહીં એક પર્વત પર છીદ્રો જોવા મળે છે. જેના વિશે એવું કહેવાય છે કે,જ્યારે જ્યારે માતાજીએ મહિસાસુર પર વાર કર્યો ત્યારે ત્રિશુલથી કરેલા હુમલાથી અહીં પર્વતમાં છીદ્રો પડી ગયા છે. જે આજે પણ જોવા મળે છે.

પૌરાણિક કથા અનુસાર ભક્તોએ અહીંથી મધમાખીનો મધપૂડો દૂર કર્યો હતો ત્યારે આ મૂર્તિ અહીંથી મળી આવી હતી. યુદ્ધ બાદ માતાજીએ થોડો આરામ કરવા માટે આ જગ્યા પસંદ કરી હતી. એવું પણ માનવામાં આવે છે કે, રામ અને દેવી સીતા પણ પોતાના વનવાસ દરમિયાન અહીં દર્શન કરવા માટે આવ્યા હતા. દંપતિઓ અહીં સંતાન પ્રાપ્તિની પ્રાર્થના કરવા માટે આવે છે.