અહીં પડ્યો હતો માં સતીનો દાંત,જાણો આ મંદિરનાં એવાં રહસ્યો વિશે જ્યાં વૈજ્ઞાનિકો પણ ફેલ છે……

0
508

દંતેશ્વરી મંદિર – દંતેવાડા – એક શક્તિપીઠ – સતીનો દાંત અહીં પડ્યો હતો,મા દંતેશ્વરી મંદિરનો ઇતિહાસ વાર્તા દેવી પુરાણમાં શક્તિપીઠોની સંખ્યા 51 છે. જ્યારે 52 શક્તિપીઠોનો ઉલ્લેખ તંત્રચુદામાનીમાં કરવામાં આવ્યો છે. જ્યારે અન્ય ઘણા ગ્રંથોમાં, આ સંખ્યા 108 સુધી ઉલ્લેખવામાં આવી છે. જોકે દંતેવાડાને દેવી પુરાણના 51 શક્તિપીઠોમાં સમાવવામાં આવ્યા નથી, તે દેવીની 52 મી શક્તિપીઠ માનવામાં આવે છે. એવું માનવામાં આવે છે કે સતીના દાંત અહીં પડયા હતા, તેથી આ સ્થાનનું નામ દંતેવાડા હતું અને માતાનું નામ દંતેશ્વરી દેવી હતું. તમે 51 શક્તિપીઠોની માહિતી અને શક્તિપીઠોના નિર્માણની વાર્તા અમારા અગાઉના લેખ 51 શક્તિપીઠમાં વાંચી શકો છો. દાંતેશ્વરી મંદિરો સાંખીની અને ડાંકીની નદીઓના સંગમ પર સ્થિત છે. દંતેશ્વરી દેવીને બસ્તર પ્રદેશની કુલદેવીનો દરજ્જો છે. આ મંદિરની એક વિશેષતા એ છે કે માતાને જોવા માટે તમારે લુંગી કે ધોતી પહેરીને મંદિર જવું પડશે. મંદિરમાં બીજા કપડાં પહેરવાની મનાઈ છે.

મા દંતેશ્વરી દેવી,મંદિર નિર્માણની વાર્તા:દાંતેવાડા શક્તિપીઠમાં મા દંતેશ્વરીના મંદિરનું બાંધકામ ક્યારે અને કેવી રીતે કરવામાં આવે છે, તેની વાર્તા આની જેમ છે. એવું માનવામાં આવે છે કે બસ્તરનો પહેલો કાકટિયા રાજા અન્નમ દેવ વારંગલથી અહીં આવ્યો હતો. તેને દંતેશ્વરી મૈયાનું વરદાન મળ્યું. એવું કહેવામાં આવે છે કે માતાને તેની માતા અન્નમ દેવને આપી હતી કે તેમનો શાસન જ્યાં સુધી જશે ત્યાં સુધી ફેલાશે. શરત એ હતી કે રાજાએ પાછળ જોવું નઇ અને મૈયા તેની પાછળ ગયા ત્યાં સુધી તે દેશ પર રાજ કરશે. અનમદેવ અટકતાંની સાથે જ મૈયા રોકાવાના હતા.

અન્નમ દેવ ચાલવા લાગ્યા અને તે ઘણા દિવસો અને રાત ચાલતો રહ્યો. તેમના માર્ગ પર, તેઓ શંકિની અને ડાંકીની નંદીઓના સંગમ પર પહોંચ્યા. અહીં, નદી પાર કર્યા પછી, તેને માતાની પાછળ ચાલતી વખતે પાયલનો અવાજ ન લાગ્યો. તેથી તે ત્યાં જ રોકાઈ ગયો અને, માતા અટકી જશે એ ડરથી તે પાછો વળ્યો. માતા ત્યારે નદી પાર કરી રહી હતી. રાજા રોકાતાં જ મૈયા પણ અટકી ગઈ અને તેણે આગળ જવાની ના પાડી. ખરેખર નદીના પાણીમાં ડૂબીને પગમાં બાંધી પાયલનો અવાજ પાણીને કારણે ન આવી રહ્યો હતો અને રાજા પાયલનો અવાજ ન આવી રહ્યો છે એમ વિચારી પાછો વળ્યો હતો, કદાચ મા નથી આવી રહ્યા.મંદિરની અંદરવચન મુજબ રાજાએ મા માટે શંખિની-દાંકીની નદીના સંગમ પર એક સુંદર ઘર એટલે કે એક મંદિર બનાવ્યું. ત્યારથી, મૈયા ત્યાં સ્થાપિત થઈ છે. દંતેશ્વરી મંદિરની નજીક, શંખિની અને દાનકિન નદીઓના સંગમ પર, મા દંતેશ્વરીના પગલા હાજર છે અને અહીં સાચા મનની ઇચ્છાઓ પૂર્ણ થાય છે.

મા દંતેશ્વરીના પગલાઓ,મંદિર આશ્ચર્યજનક છે:દંતેવાડામાં ષટ્કોણવાળી મા દંતેશ્વરીની કાળી ગ્રેનાઇટ પ્રતિમા અનોખી છે. છ હાથમાં શંખ, ખડગ, જમણા હાથમાં ત્રિશૂલ અને ડાબા હાથમાં એક ઘંટ છે, શ્લોક અને રાક્ષસના વાળ મા ધરાવે છે. આ પ્રતિમા કોતરેલી છે અને તેના ઉપરના ભાગમાં નરસિંહ અવતારનું સ્વરૂપ છે. માઇના માથા ઉપર એક પેરોસોલ છે, જે ચાંદીથી બનેલો છે. કપડાં ઝવેરાતથી સજ્જ છે. બે દરવાજા ચાર હાથથી ગેટ પર જમણે-ડાબે ઉભા છે. સાપ અને જમણા હાથની ગદા માટે ડાબા હાથ વરાદની મુદ્રામાં છે. એકવીસ સ્તંભો ધરાવતા સિંહ દરવાજાની પૂર્વ તરફ, બે સિંહ બેઠા છે, જે કાળા પથ્થરના છે. અહીં ભગવાન ગણેશ, વિષ્ણુ, શિવ વગેરેની મૂર્તિઓ વિવિધ સ્થળોએ સ્થાપિત કરવામાં આવી છે. ટાંકાવાળા કપડા પહેરીને મંદિરના ગર્ભગૃહ સુધી પ્રવેશ પ્રતિબંધિત છે. મંદિરના મુખ્ય દરવાજાની સામે ટેકરીનો ગરુડ સ્તંભ આવેલું છે. આ મંદિર બત્રીસ લાકડાના સ્તંભો અને ટાઇલવાળા છતવાળા મહામંડપ મંદિરના પ્રવેશદ્વારના સિંહ પ્રવેશદ્વારનું એક અનોખું ઉદાહરણ છે. માતાજીના શોભનથી દરરોજ મંગલ આરતી કરવામાં આવે છે.

મંદિરમાં અન્ય મૂર્તિઓ,માતા ભુનેશ્વરી દેવી:માતા દંતેશ્વરી મંદિર નજીક તેમની નાની બહેન મા ભુનેશ્વરીનું મંદિર છે. મા ભુનેશ્વરીને માવલી ​​માતા, મણીકેશ્વરી દેવી તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. મા ભુનેશ્વરી દેવીને આંધ્રપ્રદેશમાં મા પેડમ્મા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે અને લાખો ભક્તો તેના ભક્તો છે. છોટી માતા ભુવનેશ્વરી દેવી અને માઇ દંતેશ્વરીની આરતી એક સાથે કરવામાં આવે છે અને ભોગ પણ તે જ સમયે ચઢાવવામાં આવે છે. આશરે ચાર ફૂટ ઉચાઈવાળી મા ભુવનેશ્વરીની અષ્ટદભુજીની પ્રતિમા અનોખી છે. મંદિરના ગર્ભગૃહમાં નવ ગ્રહોની મૂર્તિઓ છે. તે જ સમયે, ભગવાન વિષ્ણુ અવતાર નરસિંહ, માતા લક્ષ્મી અને ભગવાન ગણેશની મૂર્તિઓ સ્થાપિત કરવામાં આવી છે. માનિકેશ્વરી મંદિર દસમી સદીમાં બનાવવામાં આવ્યું હોવાનું કહેવાય છે.

ફાલ્ગુન ઉત્સવ ફાલ્ગુન માં યોજાય છે:હોળીના દસ દિવસ પહેલાં, અહીં ફાલ્ગુન મરાઇ યોજવામાં આવે છે, જે આદિવાસી સંસ્કૃતિની આસ્થા અને પરંપરા દર્શાવે છે. ફાલ્ગુન મડાઇમાં નવ દિવસ સુધી ચાલેલા આદિવાસી સંસ્કૃતિની વિવિધ વિધિ માટે ચૂકવણી કરવામાં આવે છે. મડાઇમાં દેવી-દેવતાઓનો ધ્વજ, સિત્તેર અને ધ્વજ ધારકો પૂજારી સાથે જોડાયા છે. 250 થી વધુ દેવ-દેવીઓ સાથે, માઇની ડોલી દરરોજ શહેરમાં નારાયણ મંદિરની મુલાકાત લે છે અને પુનરુ મંદિરમાં આવે છે. આ સમય દરમિયાન નચ મંડળીની વિધિ છે, જેમાં ભંજન નાચ અને ફાગ ગીતો સાથે બંજારા સમુદાય દ્વારા રજૂ કરવામાં આવેલા લમન નાચા પણ ગવાય છે. માઇની ડોલીની સાથે ફાલ્ગુન નવમી, દશમી, એકાદશી અને દ્વાદશીની વિધિ લમ્હા, કોડી માર, ચિતલ મરા અને ગૌર મારમાં યોજવામાં આવે છે. મદાઇના અંતિમ દિવસે સેંકડો યુવક-યુવતીઓ સામૂહિક નૃત્યમાં જોડાય છે અને રાતભર આનંદ માણે છે. બાલ્તર ક્ષેત્રના લાખો લોકો ફાલ્ગુન મડાઇના દંતેશ્વરી મંદિરમાં ભાગ લેશે.

આપણે ઘણા એવા મંદિર ના ચમત્કાર વિશે જાણતા હોઈએ છીએ. જેમાં ઘણી મનોકામના પૂર્ણ પણ થતી હોય છે. આજે અમે તમને એક એવા જ મંદિર વિશે જણાવવા જઈ રહ્યા છીએ જે મંદિર ને 52 મું શક્તિપીઠ માનવામાં આવે છે. તો ચાલો જાણી લઈએ આ મંદિર ના રહસ્ય વિશે કે આ મંદિર નું નામ કેવી રીતે પડ્યું..

મિત્રો, સામાન્ય રીતે તો દેવી પુરાણ માં ૫૧ શક્તિપીઠ વિશે જ કહેવામાં આવ્યું છે, પરતું અમુક સ્થાનીય માન્યતા ઓ અલગ કહાની જણાવે છે. છતીસગઢ ના દંતેવાડા ના દંતેશ્વરી માતા ના મંદિર ને 52 માં શક્તિપીઠ પણ કહેવામાં આવે છે. માન્યતા છે કે અહી દેવી સતી નો દાંત પડી ગયો હતો. એના પરથી જ આ જગ્યા નું નામ દંતેવાડા પડ્યું છે. આ મંદિર ને લઈને ઘણા પ્રકાર ની કહાની ઓ અને બીજું ઘણું બધું અહી પ્રસિદ્ધ છે. છતીસગઢ ના બસ્તર માં આવેલું છે દેવી માતા નું આ પ્રાચીન મંદિર.મંદિર નું નિર્માણ ૧૪ મી સદી માં ચાલુક્ય રાજાઓ એ દક્ષિણ ભારતીય વાસ્તુકલા થી બનાવ્યું હતું. અહી દેવી ની ષષ્ટભુજી કાળા રંગ ની મૂર્તિ સ્થાપિત છે. છ ભુજાઓ માં દેવી ના જમણા હાથ માં શંખ, ખડગ, ત્રિશુલ અને ડાબા હાથ માં ઘંટડી, પદ્ધ અને રાક્ષસ ના વાળ ધારણ કરેલા છે. મંદિર માં દેવી ના ચરણ ચિન્હ પણ ત્યાં આવેલા છે.

આવી રીતે થઇ હતી મંદિર ની સ્થાપનાપૌરાણિક કથાઓ અનુસાર, કાકતીય વંશ ના રાજા અન્ન્મ દેવ અને બસ્તર રાજ પરિવાર ની આ કુલ દેવી છે. કહેવામાં આવે છે કે જયારે અન્ન્મ દેવ નામ ના રાજા દેવી ના દર્શન કરવા અહી આવ્યા ત્યારે દેવી દંતેશ્વરી એ એને દર્શન આપીને વરદાન આપ્યું હતું કે જ્યાં સુધી તે જશે, ત્યાં સુધી દેવી એની સાથે ચાલશે અને એનું રાજ્ય થશે. સાથે જ દેવી એ રાજા સાથે પાછળ ફરીને ન જોવા ની શરત રાખી.

રાજા ઘણા દિવસો સુધી બસ્તર ક્ષેત્ર માં ચાલતા રહ્યા અને દેવી માતા એની પાછળ ચાલતા રહ્યા. જયારે શંકની ડંકની નદી ની પાસે પહોચ્યા તો નદી પસાર કરતા સમયે રાજા ને દેવી માતા ના પાયલ નો અવાજ સંભળાતો બંધ થઇ ગયો, ત્યારે રાજા એ પાછળ ફરીને જોયું અને દેવી માતા ત્યાં જ ઉભા રહી ગયા. એ પછી રાજાએ ત્યાં મંદિર નિર્માણ કરી ને નિયમિત પૂજા આરાધના કરવા લાગ્યા.સ્તંભ બાથ માં સમાઈ જાય તો મન્નત પૂરી થાય તેવી માન્યતા : મંદિર ના પ્રવેશ દ્વાર ની સામે એક ગરુડ સ્તંભ છે. જેને શ્રદ્ધાળુ પીઠ ની બાજુ થી બાથ માં ભરવા ની કોશિશ કરે છે. માન્યતા છે કે જેની બાથ માં સ્તંભ સમાઈ જાય છે, એની દરેક મનોકામના જરૂર પૂરી થાય છે.