આ હતો દુનિયા નો સૌથી અમીર રાજા,જે એક સમયે જો ભેટસોગાત વહેંચતો તો સોનાની કિંમતો ઘટી જતી….

0
270

મિત્રો આજના અમારા આ લેખમાં આપનું હાર્દિક સ્વાગત છે.આજે અમે તમારા માટે આ લેખમાં એવા વ્યક્તિ વિશે જણાવવા જઈ રહ્યા છે જેની સંપત્તિની કીમત જાણીને તમારા હોશ ઉડી જશે. પણ વિશ્વના ઇતિહાસમાં ચર્ચા શરૂ થઈ છે, ત્યાં ચોક્કસપણે તેમાં ધનિક લોકોની ચર્ચા થાય છે. અંબાણી પરિવાર પાસે કેટલા પૈસા છે? ટાટા અને બિરલા કઇ ગાડીઓ મુસાફરી કરે છે? અરબના શેઠો કઈ રીતે પૈસા ઉડાડે છે? તેઓ ક્યાં જલસા કરવા જાય છે? બિલ ગેટ્સને કોને હરાવ્યો અને વિશ્વનો સૌથી ધનિક માણસ બન્યો વગેરે.

પરંતુ આ દરમિયાન, તમે તે વ્યક્તિને ભૂલી ગયા છો જેની સંપત્તિ તેની મિલકતનાં આંકડાઓ જોયા પછી તમારા હોશ ઉડી જશે.પરંતુ આ મહેંગાઈના જમાનામાં તેમની સંપત્તિની વાત કરવામાં આવે, તો 1913 માં, 100 મિલિયન ડોલરની રકમ વર્ષ 2013 માં વધીને 2.299.63 ડોલર થઈ ગઈ હોત.કહેવાય છે કે ટિમ્બકટૂનો રાજા મનસા મૂસા પ્રથમ દુનિયાનો સૌથી અમીર વ્યક્તિહતો. ટિમ્બકટૂ આફ્રિકી દેશ માલીનું એક શહેર છે. જયારે મૂસાની હકુમત હતી ત્યારે આ સ્થળે સોનાનો મોટો ભંડાર હતો.

જેમાં દર વર્ષ એક ટન એટલે કે ૧ હજાર કિલો સોનાનું ઉત્પાદન થતું હતું. મનસા મૂસાનું સાચું નામ મૂસા કીટા પ્રથમ હતું. પરંતુ રાજા બન્યા બાદ તે મનસા તરીકે ઓળખાવા લાગ્યા. મનસાનો અર્થ બાદશાહ થાય છે. મૂસાની સલ્તનત એટલી મોટી હતી કે તેના છેલ્લા વિસ્તાર વિશે અંદાજ મૂકવો મુશ્કેલ છે. હાલના સમયના મોરીટાનિયા, સેનેગલ, ગાંબિયા, ગિનિયા, બુર્કિના ફાસો, માલી, નાઇઝર, ચાડ અને નાઇઝીરીયા સુદ્વાં મૂસાના રાજયનો ભાગ હતા.

આ માનવામાં ન આવે તેવી હકીકત 14મી સદીમાં માલી દેશના રાજા મનસા મૂસાની છે. મનસા મૂસાને આજે પણ દુનિયાના ઇતિહાસમાં સૌથી અમીર રાજાઓ પૈકી એક ગણાવામાં આવે છે. તેઓ જ્યાં પણ જતા ત્યારે તે દેશના સામાન્ય નાગરીકને એટલા ઉપહાર આપતા હતા કે તે દેશની અર્થવ્યવસ્થા જ હલી જતી હતી. આ અંગે કેલિફોર્નિયા યુનિવર્સિટીના એસોસિએટ પ્રો. રુડોલ્ફ બુચ વેયરે કહ્યું કે, ‘મૂસાના સમયનો આર્થિક ઉલ્લેખ એટલો સ્પષ્ટ નથી મળતો જેથી તેમનો ખજાનો કેટલો મોટો અને વિશાળ હતો તેનો ચોક્કસ અંદાજો લગાવવો મુશ્કેલ છે.

મૂસાનો જન્મ 1280માં એક શાસક પરિવારમાં થયો હતો. તેમના ભાઈ મનસા અબુ બકરે 1312 સુધી શાસન કર્યું.જ્યારે એક દરિયાઈ યાત્રા પરથી મનસા અબૂ બકર પરત ન ફરી શક્ય ત્યારે તેમના ભાઈ મનસા મૂસાને આ રાજગાદી વિરાસતમાં મળી હતી. એક શાસક રુપે મનસા મૂસાની મધ્યયુગીન સમયમાં ધનના સૌથી મૂલ્યવાસ સ્ત્રોત સુધી અસીમિત પહોંચ હતી.

સોના અને અન્ય કિંમતિ વસ્તુઓના વેપારના મુખ્ય વેપારી કેન્દ્ર પણ મૂસાના રાજ્યમાં જ આવ્યા હતા. જેના વેપારથી તેમને ખૂબ વધારે પડતો નફો થતો હતો. મૂસાએ પોતાના રાજ્યમાંથી પસાર થતા ટિમ્બકટૂ સહિતના 24 મુખ્ય વેપારી શહેરોનો માર્ગ બંધ કરી દીધો હતો. જેનો લાભ માલીને મળ્યો હતો. તે સમયે માલી પાસે પૂરી દુનિયાના સોનાનો લગભગ અડધો અડધ ભાગ હતો. જેના પર માલીના શાસક મનસા મૂસાનો એકાધિકાર હતો. આર્થિક ઇતિહાસકારો મુજબ મનસા મૂસા પાસે કેટલું ધન હતું તેનો અંદાજ લગાવવો થોડો અશક્ય છે પરંતુ ચોક્કસપણે આજે દુનિયાનામાં જે સૌથી ધનિક છે તેમના કરતા પણ ક્યાંય વધારે હતું.

ઈ.સ.૧૩૧ર માં મૂસા માલી સામ્રાજયના શાસક બન્યા હતા. તેઓએ લગભગ રપ વર્ષ સુધી રાજ કર્યુ. પોતાના શાસન કાળ દરમ્યાન મૂસાએ અનેક મસ્જિદોનું નિર્માણ કર્યુ હતું જે પૈકીની કેટલીક આજે પણ હયાત છે. મૂસા વિશે એક વાત આજે પણ જાણીતી છે, કહેવાય છે કે ઇ.સ.૧૩ર૪માં મનસા મૂસા મકકાની યાત્રાએ ગયા હતા. તેમના કાફલામાં લગભગ ૬૦ હજાર લોકો હતા. જે પૈકી ૧ર હજાર લોકો મૂસાના અંગત અનુયાયી હતા. મૂસાના ઘોડાની આગળ પ૦૦ લોકો ક્રમબદ્વ ચાલતા હતા અને દરેકના હાથમાં એક-એક સોનાની છડી હતી.

કાફલામાં ૮૦ ઊંટો પણ સામેલ કરાયા હતા અને દરેક ઊંટ પર ૧૩૬ કિલો સોનું લાદવામાં આવ્યું હતું. મનસા મૂસા ખૂબ ઉદાર હતા. તેઓએ મિસરની રાજધાની કાહિરામાંથી પસાર થવા સમયે ગરીબોને એટલું બધું દાન આપ્યું હતું કે, તે વિસ્તારમાં મોંઘવારી વધી ગઇ હતી. મનસા મૂસાના સમયગાળામાં યુરોપ પાસે કોઇ ખાસ ખનિજ કે સોનાનો ભંડાર ન હતો. આથી મૂસા દ્વારા ગરીબોને સોનું લૂંટાવવામાં આવી રહ્યાની વાત યુરોપ પહોંચી તો ત્યાંના લોકો ફરવા માટે માલી આવવા લાગ્યા.

જો કે પ્રવાસી યુરોપિયનોને ખાતરી થઇ ગઇ હતી કે મૂસા હકીકતમાં ખૂબ અમીર વ્યક્તિ છે.મૂસા ખૂબ જ ધાર્મિક પ્રકૃતિનો મુસલમાન રાજા હતો. એકવાર તેણે સહારાના રણમાંથી થઈને મક્કા હજ યાત્રા પર જવાનું નક્કી કર્યું હતું.માલીથી હજ તરફ જતા તેની સાથે 60000થી વધુ લોકો, હાથી, ઘોડા, ઉંટ અને અન્ય કેટલાક પ્રકારના જાનવરો હતો. તો ખૂબ જ મોટી માત્રામાં સામાનનો રસાલો સાથે હતો. પ્રવાસ દરમિયાન લાવ-લશ્કર સાથે તેમણે 3 મહિના સુધી કાહિરામાં ધામા નાખ્યા હતા.

આ દરમિયાન તેમણે સ્થાનિક લોકોને એટલું સોનું ભેંટસોગાદ તરીકે આપ્યું કે ઈજિપ્તની અર્થવ્યવસ્થા જ ભાંગી પડી હતી. તેમના સ્વર્ણ ઉપહારોના કારણે પૂરા 10 વર્ષ માટે ઇજિપ્તમાં સોનાની કિંમત પાણીન મૂલ્ય બરાબર થઈ ગઈ હતી. મૂસાએ પોતાની સમગ્ર યાત્રામાં એટલું સોનું લોકોને આપ્યું હતું કે તેનાથી આખા મિડલ ઇસ્ટમાં અર્થતંત્રને 100 અબજ રુપિયાથી વધારે આર્થિક નુકસાન થયું હતું.

માનવામાં આવે છે કે મૂસાએ જ પશ્ચિમ આફ્રિકામાં શિક્ષણની શરુઆત કરી છે. તેમણે સાહિત્ય, કળા અને વાસ્તુકળાને પ્રોત્સાહન આપવા માટે પોતાના રાજ્ય ભંડોળમાંથી સ્કૂલોને મદદ કરી હતી. પરત ફરતા ઈજિપ્તની અર્થવ્યવસ્થાને ફરી બેઠી કરવા માટે તેમણે પોતે જ આપેલું સોનું વ્યાજ પર પરત લેવાનું શરુ કરી દીધું હતું.

થોડા સમય બાદ ફરી અનેક વિદ્વાનો સાથે મૂસા મક્કા યાત્રા પર ગયા હતા. આ સમયે તેમની સાથે પૈગંબર મુહમ્મદ અને અંડાલૂસી કવિના વંશજ પણ સામેલ હતા. મૂસાએ તે સમયે આ વિદ્વાનોને 200 કિલો સાનાનું દાન આપ્યું હતું.જેની આજની બજારમાં કિંમત 574 અબજ રુપિયા જેટલી થાય છે.એવું કહેવામાં આવે છે કે મનસા મૂસા એટલા ઉદાર હતા કે જ્યારે તે ઇજિપ્તની રાજધાની કૈરોથી પસાર થયો ત્યારે તેણે ગરીબોને એટલા પૈસા દાનમાં આપ્યા કે તે વિસ્તારમાં મોટી ફુગાવો થઈ ગયો હતો.